DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Osman Kademoğlu
Osman Kademoğlu
Giriş Tarihi : 27-10-2021 10:10

GECE ASTRONOMİ DERSİ

Cemre toprağa düşmüş bahar gelmişti. Bolaman ilkokulunda sobalar kalkmış pencereler açılmış tersanelerdeki soluklu havanın yerini taze oksijen almıştı. Günler uzuyor, güneş ısıtıyor, dallar tomurcuklanıyor, böcekler uyanıyor, kuşlar ötüşüyor çocuklar dışarda koşup oynamaya can atıyordu.

Mehmet Şen öğretmen -Yarın açık havada ders yapacağız dedi. Öğrencilerin göz bebekleri ışıldadı, yüzlerde gülücük ve gamzeler belirdi. Duyulan sevinç dershanede sıralı oturma ve diğer kısıtlamalardan kurtulup okuldan dışarı doğaya çıkacak olmanın sevinciydi, baharın gelişiyle çocuklarda çoğalan erkin (enerjinin) özgür olma istemiydi.

Köy enstitülerinde, öğretmen okullarında yetişmiş olan öğretmenler önlerine düşen ikileme çözüm olarak açık hava dersini düşündüler. Açık hava dersi hem öğretimin aksamadan kesintisiz sürmesini hem de ilkbaharda kanı kaynayan çocukların dört duvar arasından çıkarak doğaya açılma istemini bağdaştıracak bir buluştu.

İlk olarak okulun bahçesinde beden eğitimi, tarım iş ve resim dersleri yapıldı Çalış ırmağı boyunda Omalli’ye (Ömerli’ye) pikniğe gidildi.

Bahar yağmurları geçti mevsim yaza döndü bulutsuz geceler başladı. Sıra gece yapılacak yıldız gözlemine ve astronomi (gök bilimi) dersine geldi. İlkokulda mevsimler bulutlar yıldızlar güneş ve gezegenler hayat bilgisi dersinin içinde işleniyordu.

Çocukların çok merak ettikleri gece dersi nasıl bir şeydi? Kale’de ışık (elektrik) yoktu akşam evlerde gaz (petrol) lambaları yakılırdı. Kahvelerde ve camide yanan lüks lambaları yatsı namazından sonra kararır konağın pencerelerinden sızan ışıktan başka Odayanı ve tüm Kale karanlığa gömülür gecenin en güzel saatları lüks lambaları sönünce başlardı.

O gece ay yoktu gökyüzü yıldız doluydu samanyolu apaçık görünüyordu gözlem yapmaya uygun bir geceydi. Çocuklar ilkokulun önünde kumsalda toplandılar, öğretmenimiz öğrencilerden önce gelmiş bizi bekliyordu. Gece sessizdi ne yaprak kıpırdıyor ne deniz ürperiyordu. Kumsal güneşin kızdırdığı gündüzden kalma ılıklığı taşıyordu öğrenciler gecenin sessizliğinde alçak sesle fısıl fısıl konuşuyorlardı. Yoklama yapıldı, gece dersinde Kaleli çocuklardan başka Lâleli’den Akise’den Kömürlük’ten gelen öğrenciler de vardı birçoğu o gece köye dönmeyecek Kale’de kalacaklardı.

Öğretmenimiz önce evrenin oluşumunu anlattı yaratılıştan söz etti gök katmanlarını, yerkürenin güneş sistemi içinde yer alan dokuz gezegenden biri olduğunu, gökyüzünü niçin yuvarlak yarım küre algıladığımızı, kadim çağlarda gökyüzünün nasıl tasavvur edildiğini, teleskopları, ilk gökbilimcileri, Farabi’yi İbni Sina’yı, Semerkant rasathanesini kuran Uluğ Bey’i, Ali Kuşçu’yu Kepler’i Kopernik’i anlattı…

Gökyüzü gözlemi aslında Kaleli çocukların alışık olduğu bir şeydi. Bolaman'ın değişken havasına uyarak ikide bir coşan denizin ve havanın nasıl olacağı hem Bolamanlı balıkçılar, kayıkçılar hem de fındık üreticileri için çok önemliydi. Mal canın yongası olmakla fındık mahsulü yağmur yağış bastırmadan toplanmalı harman alınmalı, kurutulup çuvallanıp mağazaya konmalıydı. Yoksa fındık müstahsilinin (üreticilerin) gözüne uyku girmezdi. Bu nedenlerle Kalelilerin mevsim yaz olsun güz olsun ister kış olsun günlük olağan işlerinden biri gökyüzüne bulutlara bakarak hava tahmini yapmaktı. Kalenin çocukları da büyüklerinden gördükleri gibi havaya ve bulutlara bakarak yaklaşan rüzgârı fırtınayı yağışı kestirmeye çalışırlardı. Bu alışkanlık onları çocuk yaşta eni konu birer fırtına ve hava gözlemcisi yapmıştı.

Oysa o gece yapacağımız gözlem bildiğimizden çok başka bir şeydi. Gece dersinin konusu hava ve bulutlar değil açık yalın gökyüzü ve yıldızlardı. Gökler(semavat) ufukların ötesine uzanan koca denizden de büyüktü. Dünyanın içinde yer aldığı evren nasıl bir şeydi? Algılanması, anlaşılması, çözümlenmesi en güç en bilinmez bir sonsuz alan, varlık âleminin en gizemli boyutu, birçok dinsel inançların ve esâtirin (mitolojinin) esin kaynağı.

Gündüz mavi gece lacivert gökküre karanlıkta ışıldayan milyonlarca devingen ve durağan mavi ışıklar (yıldızlar) ve tozlu sisli kimilerine göre sütlü samanyolu? Bu kere açılacak kutu çok esrarlı çok büyüktü. İyi de gökyüzünü nasıl ne ile gözlemleyecektik? Okulumuzda ne teloskop vardı ne de bir dürbün. Çıplak gözle bakarak gözlem yapacaktık. Sahip olduğumuz yegâne teknik olanak (!) ellerimizi alnımızın iki yanına koyarak bakışları bir noktaya yönlendirmek, yabancı ışıkları dışlayarak yalnız görmek istediğimiz yıldıza ya da yıldız kümelerine (burçlara) odaklanmaktı.

Öğretmenimiz gökyüzünün başının sonunun, eninin boyunun, önünün ve ardının olmadığını büyüklüğünün ölçülemez olduğunu, taş toprak kaya ve maden oluşumundan ibaret birer gök cismi olan yıldızların sayılamayacak kadar çok olduğunu, yıldızların da güneş ve ay gibi doğup battığını, güneş sisteminin samanyolunun içinde yer aldığını, samanyolunun milyonlarca gök varlığını barındıran elips (iğ) şekilli sınırsız bir sarmal olarak sürekli devinim halinde bulunduğunu anlattı. Tüm çocuklar suskun meraklı, gözlerimiz yıldızlara samanyoluna odaklı, gecenin tatlı serininden, yıldız ışımasının mavi sisinden esriklenerek biraz şaşkın biraz dalgın ve biraz da uykulu öğretmenimizi dinleyip duruyorduk.

Samanyolu, kuyruklu yıldız büyük ayı küçük ayı terazi burcu başka burçlar kutup yıldızı demir kazık çoban yıldızı zühre o gece duyduğumuz sözcüklerdi. Gecenin en çok ilgi çeken olayı eskiden şihab denilen kayan yıldızlardı. Ne de olmasa çocuklar hareketli oyuncakları severdi. Bakalım kim daha çok kayan yıldız görecekti? O gece akan yıldızları saymak için çocuklar yarıştılar ne zaman bir yıldız kaysa – AHA ORADA! diyerek karşılıklı sayıştılar...

Ben kutup yıldızının nasıl bulunacağını o gece öğrendim. Açık denizlerde gemicilerin ve çöl gezginlerinin bel bağladıkları kuzey yıldızı pusulasız yön tayini demekti kuzey yıldızını bulmak pusulaya eş değerde bir işti. Öğretmenimizin sonsuzluk kavramı üzerine bilgelikle dolu söylemi ilkokul çağında çocuklar için felsefi düşünceye ilk yaklaşım ilk adım sayılabilirdi. Mehmet Şen ögretmen öğrencilerini gök bilimi konusunda motive etmeyi esinlemeyi başarmıştı. Gece dersinden astronomiyle donanmış olarak eve döndüğümü gece rüyada yıldızları gördüğümü yıllar sonra bugün bile anımsıyorum.

 

S O N

NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor1333
  • 2Hatayspor1326
  • 3Konyaspor1326
  • 4Alanyaspor1324
  • 5Fenerbahçe1323
  • 6Fatih Karagümrük1322
  • 7Başakşehir FK1422
  • 8Galatasaray1321
  • 9Beşiktaş1320
  • 10Adana Demirspor1420
  • 11Altay1417
  • 12Kayserispor1316
  • 13Antalyaspor1315
  • 14Gaziantep FK1315
  • 15Sivasspor1313
  • 16Giresunspor1313
  • 17Yeni Malatyaspor1312
  • 18Göztepe1310
  • 19Kasımpaşa1410
  • 20Çaykur Rizespor137
Gazete Manşetleri
E-GAZETE
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
istanbul mutlu son ankara mutlu son izmir mutlu son bursa mutlu son antalya mutlu son adana mutlu son konya mutlu son şanlıurfa mutlu son gaziantep mutlu son kocaeli mutlu son mersin mutlu son diyarbakır mutlu son hatay mutlu son manisa mutlu son kayseri mutlu son samsun mutlu son balıkesir mutlu son maraş mutlu son van mutlu son aydın mutlu son tekirdağ mutlu son sakarya mutlu son denizli mutlu son muğla mutlu son bağcılar mutlu son bahçelievler mutlu son esenler mutlu son esenyurt mutlu son kadıköy mutlu son kağıthane mutlu son kartal mutlu son küçükçekmece mutlu son maltepe mutlu son pendik mutlu son sultangazi mutlu son ümraniye mutlu son üsküdar mutlu son aliağa mutlu son alsancak mutlu son bayraklı mutlu son bornova mutlu son buca mutlu son çeşme mutlu son çiğli mutlu son gaziemir mutlu son karşıyaka mutlu son konak mutlu son menemen mutlu son ödemiş mutlu son torbalı mutlu son çankaya mutlu son keçiören mutlu son mamak mutlu son polatlı mutlu son sincan mutlu son alanya mutlu son belek mutlu son kaş mutlu son kemer mutlu son korkuteli mutlu son lara mutlu son manavgat mutlu son serik mutlu son side mutlu son didim mutlu son efeler mutlu son kuşadası mutlu son nazilli mutlu son altıeylül mutlu son bandırma mutlu son edremit mutlu son karesi mutlu son susurluk mutlu son gemlik mutlu son gürsu mutlu son inegöl mutlu son mudanya mutlu son nilüfer mutlu son osmangazi mutlu son yıldırım mutlu son biga mutlu son çan mutlu son gelibolu mutlu son adıyaman mutlu son afyon mutlu son ağrı mutlu son aksaray mutlu son amasya mutlu son ardahan mutlu son artvin mutlu son bartın mutlu son batman mutlu son bayburt mutlu son bilecik mutlu son bingöl mutlu son bitlis mutlu son bolu mutlu son burdur mutlu son çanakkale mutlu son çankırı mutlu son çorum mutlu son düzce mutlu son edirne mutlu son elazığ mutlu son erzincan mutlu son erzurum mutlu son eskişehir mutlu son giresun mutlu son gümüşhane mutlu son ığdır mutlu son ısparta mutlu son karabük mutlu son karaman mutlu son kastamonu mutlu son kilis mutlu son kırıkkale mutlu son kırklareli mutlu son kırşehir mutlu son uşak mutlu son kütahya mutlu son malatya mutlu son mardin mutlu son nevşehir mutlu son niğde mutlu son ordu mutlu son trabzon mutlu son osmaniye mutlu son rize mutlu son siirt mutlu son sinop mutlu son sivas mutlu son tokat mutlu son karahayıt mutlu son pamukkale mutlu son nizip mutlu son şahinbey mutlu son şehitkamil mutlu son antakya mutlu son defne mutlu son iskenderun mutlu son darıca mutlu son gebze mutlu son gölcük mutlu son izmit mutlu son körfez mutlu son akşehir mutlu son beyşehir mutlu son ereğli mutlu son karatay mutlu son meram mutlu son selçuklu mutlu son akhisar mutlu son alaşehir mutlu son soma mutlu son turgutlu mutlu son akdeniz mutlu son anamur mutlu son erdemli mutlu son mezitli mutlu son silifke mutlu son tarsus mutlu son toroslar mutlu son yenişehir mutlu son bodrum mutlu son dalaman mutlu son fethiye mutlu son köyceğiz mutlu son marmaris mutlu son menteşe mutlu son milas mutlu son adapazarı mutlu son serdivan mutlu son atakum mutlu son çarşamba mutlu son ilkadım mutlu son eyyübiye mutlu son siverek mutlu son viranşehir mutlu son çerkezköy mutlu son çorlu mutlu son erbaa mutlu son