DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Ayşe Ünal
Ayşe Ünal
Giriş Tarihi : 05-08-2020 08:05

AYASOFYA ÜZERİNE BİR KAÇ SÖZ

 

Arkeoloji eğitimini İstanbul Üniversitesinde  aldım. Okulumuz  Beyazıt’daydı ve  Sultan Ahmet semtinde  bir öğrenci yurdunda kaldım.  Okul da ona yakın kaldığım öğrenci yurdu da İstanbul’un en yoğun tarihi dokusu için de yer alıyordu.  Gülhane parkı içinde bulunan Arkeoloji müzesinde hocalarımızla birlikte ders yaptığımız günler çok olmuştur.  Topkapı Sarayı müzesi hemen karşıdaydı. Arkeoloji müzesinden ya da Topkapı müzesinden çıktığımda yolum mutlaka Ayasofya müzesinin önünden de geçiyordu. Tek tanrıyı simgeleyen bu büyük görkemli yapı, hem Bizans uygarlığının hem de Osmanlı uygarlığının bir sentezi konumundaydı.  Tek tanrıya inanış ilk kez  Bizans uygarlığında 6. yüzyılda resmi olarak mimariye yansımış, ibadet edilen mekanın üzeri  her şeyin sahibi/hakimi anlayışıyla kubbeyle kapatılmaya başlanmıştı. Çok büyük bir iç hacmi ve kubbe derinliği olan yapının tüm iç duvarları, tavanları ve döşemeleri mozaik ve fresk sanatının en görkemli bezemeleriyle süslüydü. Kuran’da da geniş yer bulan peygamber İsa, annesi Meryem ve Hıristiyan dininin kutsal kişileri  betimlenmişti en çok.

Ayasofya , Grekçe kökenli bir kelimedir ve “ kutsal /Tanrısal bilgelik” anlamına gelir. Anadolu’da Bizans döneminde inşa edilen, Ayasofya adı taşıyan (Trabzon ve İznik’te) iki küçük kilise daha vardır. Doğu Roma imparatorluğunun başkenti İstanbul’da inşa edilen Ayasofya, dünya mimarlık tarihinin en önemli birkaç yapıtından biri  olarak kabul edilir. Sanat tarihi otoritelerine göre , yapının örtü sistemi , türünün yer yüzündeki ilk örneğidir. İstanbul’un fethini izleyen yıllarda camiye dönüştürülerek , bazı mekanlarda değişiklikler ve ilaveler yapılmıştır ama bezemelere dokunulmamıştır. Fetihten sonra  Tüm Osmanlı topraklarında en iyi korunan ve Kabe’den sonra  en çok saygı gören yapı olarak görüldüğünü de yazar tarihçiler.  Bu nedenledir ki o semte başka camiler inşa edildiği göz önünde bulundurularak , Cumhuriyet döneminde ulu önder Atatürk’ün başını çektiği bir kurul tarafından yapıya “dünya tarih ve mimarlık anıtı” olarak müze işlevi verildi.

Resmi devlet konukları başta olmak üzere İstanbul’a gelen tüm yabancı diplomatlar ve turistlerin ilk görmek istediği anıt ve ziyaretçi sayısı en çok olan müze niteliğindeydi.  Ayrıca yıllık bilet geliri Türkiye ortalamasına göre oldukça yüksekti.

 Öğrencilik yıllarımda zaman zaman İstanbul dışından gelen arkadaşlarımı , diğer müzelerle birlikte Ayasofya müzesine de götürmüştüm. Kubbenin büyüklüğü ve derinliği,  bezemelerinin  yoğunluğu,  yapıya olan hayranlığımızı artırırdı ama  sonrasında gezdiğimiz hemen yanı başındaki Sultan Ahmet Camiine girdiğimizde ferahladığımızı duyumsardık. Çünkü Osmanlı döneminde inşa edilen  camiler, pencerelerinin konumundan kaynaklanan havadarlığı ve aydınlığı, bitkisel ve geometrik bezemelerinin , izleyeni yormayan iç açıcı dizaynıyla  çok daha güzel duygular bırakır insanda. Allah’a en yakın olduğumuz/olmamız gereken namaz ibadetinde , mekanın ruhumuzu hafifleten aydınlığı ve ferahlığı çok önemlidir.  Tek tanrılı dinlerin sonuncusu olan ve ondan öncekileri de kucaklayan, barış anlamındaki İslam dini , peygamberi Muhammed’in sade , akılcı ve tüm insanlığı kucaklayan yaşam felsefesi de aynı ferahlığı vermek üzerinedir.

 

 

 

 

Okul bitince Trabzon Ayasofya Müzesinde yıllarca görev yaptım.  13. Yüzyılda kilise olarak küçük ölçekte  inşa edilen yapı, tıpkı İstanbul’daki gibi bir süre cami olarak kullanılmış, sonra yakınına yeni bir cami inşa edilince , Vakıflar Genel Müdürlüğünün önerisiyle,  “ sanatsal özellikler taşıdığı” gerekçe gösterilerek  müzeye dönüştürülmüştü.  Trabzon il merkezinde  resmi konuklar ile yerli ve yabancı turistler tarafından en çok ziyaret edilen anıtlar listesinin başında geliyordu . Yapının dışındaki bir frizde kabartma olarak yer alan “Yaratılış, Ademle Havva’nın cennetten kovuluşu “ hikayesi Kuran’da anlatılanla aynıydı ama bazı ziyaretçiler buna inanmıyor, hatta melek figürlerinin bile uydurma olduğunu sanıyorlardı.  Müzeye dönüştürülürken içine konan bir levhada Cin suresinden evrensel bir ayete de yer verilmişti: “ Bütün mabetler Allah içindir. O halde Allah’tan başkasına ibadet etmeyiniz”.

  Ayasofya müzesinin ara sıra,  sayısı çok olmayan dinci fanatik gruplarca cami olarak kullanımına ilişkin girişimlerde bulunuluyor,  bazı siyasetçilerden de bu konuda baskılar gelmeye başlıyordu. O dönemlerde arşivimizde hassasiyetle koruduğumuz Vakıflar Genel Müdürlüğünün  gerekçeli kararını gündeme getiriyor, kopyasını ilgili kurumlara gönderiyorduk .  Sonrasında uzunca bir süre ses seda çıkmıyordu.  Görev yaptığım dönemdeki valiler bu konuda çok duyarlıydılar ve her zaman sanatı ve kültürü önemseyerek biz müzecilerin yanında durdular.  Tek tanrılı dinlerin çıkış noktalarının aynı olduğunun ve evrensel ilkeler taşıdığının bilincindeydiler.  Görmedim ama şimdi o yapı da cami olarak kullanılıyormuş.  Sürekli cemaati var mı bilmiyorum.  

 

NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Beşiktaş513
  • 2Trabzonspor513
  • 3Konyaspor511
  • 4Hatayspor510
  • 5Fatih Karagümrük510
  • 6Fenerbahçe510
  • 7Altay59
  • 8Alanyaspor59
  • 9Galatasaray58
  • 10Kayserispor57
  • 11Yeni Malatyaspor56
  • 12Göztepe55
  • 13Gaziantep FK55
  • 14Kasımpaşa55
  • 15Adana Demirspor55
  • 16Antalyaspor54
  • 17Sivasspor53
  • 18Başakşehir FK53
  • 19Giresunspor51
  • 20Çaykur Rizespor51
Gazete Manşetleri
E-GAZETE
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
istanbul mutlu son ankara mutlu son izmir mutlu son bursa mutlu son antalya mutlu son adana mutlu son konya mutlu son şanlıurfa mutlu son gaziantep mutlu son kocaeli mutlu son mersin mutlu son diyarbakır mutlu son hatay mutlu son manisa mutlu son kayseri mutlu son samsun mutlu son balıkesir mutlu son maraş mutlu son van mutlu son aydın mutlu son tekirdağ mutlu son sakarya mutlu son denizli mutlu son muğla mutlu son bağcılar mutlu son bahçelievler mutlu son esenler mutlu son esenyurt mutlu son kadıköy mutlu son kağıthane mutlu son kartal mutlu son küçükçekmece mutlu son maltepe mutlu son pendik mutlu son sultangazi mutlu son ümraniye mutlu son üsküdar mutlu son aliağa mutlu son alsancak mutlu son bayraklı mutlu son bornova mutlu son buca mutlu son çeşme mutlu son çiğli mutlu son gaziemir mutlu son karşıyaka mutlu son konak mutlu son menemen mutlu son ödemiş mutlu son torbalı mutlu son çankaya mutlu son keçiören mutlu son mamak mutlu son polatlı mutlu son sincan mutlu son alanya mutlu son belek mutlu son kaş mutlu son kemer mutlu son korkuteli mutlu son lara mutlu son manavgat mutlu son serik mutlu son side mutlu son didim mutlu son efeler mutlu son kuşadası mutlu son nazilli mutlu son altıeylül mutlu son bandırma mutlu son edremit mutlu son karesi mutlu son susurluk mutlu son gemlik mutlu son gürsu mutlu son inegöl mutlu son mudanya mutlu son nilüfer mutlu son osmangazi mutlu son yıldırım mutlu son biga mutlu son çan mutlu son gelibolu mutlu son adıyaman mutlu son afyon mutlu son ağrı mutlu son aksaray mutlu son amasya mutlu son ardahan mutlu son artvin mutlu son bartın mutlu son batman mutlu son bayburt mutlu son bilecik mutlu son bingöl mutlu son bitlis mutlu son bolu mutlu son burdur mutlu son çanakkale mutlu son çankırı mutlu son çorum mutlu son düzce mutlu son edirne mutlu son elazığ mutlu son erzincan mutlu son erzurum mutlu son eskişehir mutlu son giresun mutlu son gümüşhane mutlu son ığdır mutlu son ısparta mutlu son karabük mutlu son karaman mutlu son kastamonu mutlu son kilis mutlu son kırıkkale mutlu son kırklareli mutlu son kırşehir mutlu son uşak mutlu son kütahya mutlu son malatya mutlu son mardin mutlu son nevşehir mutlu son niğde mutlu son ordu mutlu son trabzon mutlu son osmaniye mutlu son rize mutlu son siirt mutlu son sinop mutlu son sivas mutlu son tokat mutlu son karahayıt mutlu son pamukkale mutlu son nizip mutlu son şahinbey mutlu son şehitkamil mutlu son antakya mutlu son defne mutlu son iskenderun mutlu son darıca mutlu son gebze mutlu son gölcük mutlu son izmit mutlu son körfez mutlu son akşehir mutlu son beyşehir mutlu son ereğli mutlu son karatay mutlu son meram mutlu son selçuklu mutlu son akhisar mutlu son alaşehir mutlu son soma mutlu son turgutlu mutlu son akdeniz mutlu son anamur mutlu son erdemli mutlu son mezitli mutlu son silifke mutlu son tarsus mutlu son toroslar mutlu son yenişehir mutlu son bodrum mutlu son dalaman mutlu son fethiye mutlu son köyceğiz mutlu son marmaris mutlu son menteşe mutlu son milas mutlu son adapazarı mutlu son serdivan mutlu son atakum mutlu son çarşamba mutlu son ilkadım mutlu son eyyübiye mutlu son siverek mutlu son viranşehir mutlu son çerkezköy mutlu son çorlu mutlu son erbaa mutlu son