Bizim de Ordu Tostumuz Var

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Bir marka haline gelen Ordu Tostu’nun tadı damakta kalır deniyor ya haksız da değil. Ordu Tostu’nu tost ekmeği içine kaşarı, sucuğu koyup kızartmak olarak değerlendirmek yanlış olur. Ordu Tostu’nda emek var, sevgi var. Yalnızca malzemeleri yan yan getirmek yetmiyor. Gözlerle konuşulmalı sucukla, peynirle hatta makinede kızarması için ekmeğe yağ sürerken içten türkü de söylenmeli ki enerji, sevgi tostla bütünleşsin. Tosttan çıkan kızarma kokusunu da hissetmelisin. Kalıcı bir damak tadı başka biçimde elde edilebilir mi? Yani Ordu Tostu yalnızca ekmek, sucuk, peynir karışımı değil, onda sevgi de var.  

Ordu Tostu’nun geçmişi nedir? İlk tostu kim yaptı, nasıl yaptı ki bugün ilimizin adıyla marka oldu?

Bu konuda Yamaner ailesinin emeğini biliyorum. 19 Eylül İlkokulu’nda okudum. Sırrıpaşa Caddesi’nde Kemal Yamaner’in tost işyeri vardı. İşyeri derken zamanın kafesiydi desem abartı olmaz. Orada oturulur yenirdi. Hatta buluşma yeriydi de.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Ordu’ya tost makinesini ilk getiren Salih Zeki Yamaner’di. Kendisiyle görüşüp Ordu Tostu’nun serüvenini dinlemek ve yazmak istedim. Arkadaşlarım Mucit Yamaner’in babası, Oktay Duman’ın kayınbabası olan Salih Zeki Amcayla yaptığım söyleşi sırasında eski günleri yeniden yaşadım. Salih Zeki Amca geçmişi anlatırken zaman zaman duraklıyor bir bölümde ben bir bölümde de oğlu ve damadı araya girerek anılarını tazeletmeye çalıştık.

3 Şubat’ta 91 yaşında oldu. Yılların yükü, yaşanmışlıklar gözlerinin önüne geliyor yeniden o günleri yaşıyordu. Ben “ilklerin adamı” olsam bu kadar sakin ve doğal olabilir miydim bilmiyorum. Anlatırken anıları yaşıyordu, hiç de böbürlenmiyordu. Yaşamın doğal akışı içinde ortaya çıkan Ordu Tostu’nun sahibi olduğunu söyleme gereği bile duymuyordu. Ancak bugün Ordu Tostu diye reklam yapanlar Salih Zeki Yamaner’i, kardeşi Kemal Yamer’i tanıyorlar mıydı? Onlara olan borçlarının bilincindeler mi?  İşyerlerinde “Ordu Tostu’nun ilk mimarları” diye bir yazı, fotoğraf asmayı düşünüyorlar mı? Bu da bir tartışma konusu olmalı diye düşünüyorum.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

İlklerin Adamı…

Salih Zeki Amcaya sorularımı sordum. Yazımın soru yanıt biçiminde olmasını istemedim. Benim yazı türüm farklıydı. Duyguyu da yazıya yansıtmalıydım. Salih Zeki Amcaya “ilklerin adamı” demek yanlış olmaz. Sık sık il dışına gidermiş. Bir özelliği de gittiği yerlerde Ordu’da olmayan bir şey gördüğünde onu bir biçimde getirmek. Tost makinesi de böyle olmuş. İstanbul Kasımpaşa’ya gitmiş. Orada adına tost dedikleri bir yiyecek görmüş, tatmış ve beğenmiş. İşi nedeniyle yemek yeme zamanı da olmadığı için kendi yiyeceğini yapmak için tost makinesi siparişi vermiş. İşte ne olduysa tost makinesi geldikten sonra olmuş. Kendisi için getirdiği tost makinesinde kendisi için tost yapamaz olmuş.

Ordu’ya okey taşlarını da ilk getiren yine kendisinin olduğunu söyledi Salih Zeki Amca. Bununla da yetinmemiş. Gördüğü her yeniyi Ordu’ya getirmiş. Makaralı teyp, meyve sıkma makinası, televizyon… Makaralı teyp oldukça ilgi görmüş. İlklerin temsilcisi olmuş kendince…

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Kendine Tost Yapamayan Salih Zeki Yamaner

Sırrıpaşa Caddesi’nde (Jandarma Garnizonu Sosyal Tesisi arkası) bulunan sigara, içki, açık kahve, çuval satışı yaptığı; spor toto ve şans oyunları oynattığı işyeri olan Salih Zeki Amca kendisi için aldığı tost makinesiyle kendine tost yapar. Önce komşuları sonra müşterileri tost istemeye başlar. Birine, öbürüne derken tost yapan yer olarak tanınmaya başlar. Yıl 1958, artık Ordu Tostu piyasadadır. Salih Zeki Amca 1960 yılında belediyeden şimdiki Öğretmenevi yanındaki çay bahçesinin olduğu yerdeki Ordu Park Gazinosu’nun ihalesini alır. Burayla ilgilenmek zorunda olduğu için Samsun’da yine tostçuluk yapan kardeşi Kemal Yamaner’i işin başına çağırır ve tost işimi Kemal Yamaner devam ettirir.

Tost Yaygınlaşıyor

Kemal Yamaner yine Sırrıpaşa Caddesinde 1962 yılında kafe özellikli Namlı Köşe adlı yer açar tost işi burada devam eder. Salih Zeki Amca çay bahçesi işinden sonra FKB mevkinde (şimdi AVM var) yeni işyerini açar tost yapmaya orada devam eder. Tost deyince incelikleri var. Ordu Tostu sıradan bir tost değil. Kaşar, Kars kaşarı, sucuk sertleşmeyecek ve içindeki malzemeler özel olacak. Bıçakla ezilmesi kolay olacak. Her kaşar, sucuk tostun özel tadını veremez. Önce tava ekmeği kullanmış Zeki Amca. İşyeri karşısındaki Çifte Fırın’dan tava ekmeği alarak yapmaya başlamış. Sucuğu ise, yine Sırrıpaşa Caddesi’ndeki kahveci Melik Kaya Arzan yaparmış Daha sonra başkaları da yapmaya başlamış. Tostun yanında içilen Ordu Gazozu geleneği hala devam ediyor. Gazoz içmeyenler Tekel Birası içermiş. O zamanlar bira kahvehanelerde, parklarda içilebiliyordu.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Aile Tostçu

Salih Zeki Yamaner ile başlayan tost serüveni ailenin mesleği olmuş. Salih Zeki Yamaner ve Kemal Yamaner’den tost yapmayı öğrenen aile bireyleri tost yapmak için işyeri açmaya başlamışlar. Kemal Yamaner’in işyerini sonra oğlu Ercüment devam ettirmiş. Diğer kardeşi Aydın Yamaner hem kitap okuma yeri hem de tost yaptığı Piknik Kitabevi’ni açmış. Aile bireyleri Aydın, Nural, Uğur, Gündüz, Kahraman (kardeş, yeğen, kayınbirader) birbirlerine yardım ederek tost işini öğrenmişler ve şehrin değişik yerlerinde kendi işyerlerini açmışlar. Şu an ise yeğeni Kahraman Arslan Yeni Mahalle’de İmam Hatip Okulu mevkinde tost yapmaya devam ediyor.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Kahraman Arslan da tost yapmayı Kemal Yamaner’den öğrenmiş. Tost makinesini ilk getiren ve kullanan Salih Zeki Yamaner; tanınmasında önemli katkıyı Kemal Yamaner yapmış. Ailenin geleneğini sürdüren ise 63 yıldır tostçuluk yapan Kahraman Arslan. O da her kızarmış tost ekmeğinin Ordu Tostu olmadığını vurguluyor.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Sertifikalı Ordu Tostu

Kemal Yamaner’in yanında çalışıp tost yapmayı öğrenenlerden biri de Engin Atabeyoğlu. Düz Mahalle’de Küçük Ev olarak işyeri var. Küçük Ev, eski ahşap evlerden.  Tarihi ev ve Ordu’nun markası Ordu Tostu, güzel bir uyum. 2021 yılında “Ordu Tostu Üretici Sertifikası almış. Kemal Yamaner’in yanında ustalığı öğrendikten sonra 40 yıldır Ordu Tostu yaptığını söyleyen Engin Atabeyoğlu da her kızaran ekmeğin Ordu Tostu olmadığının altını çizerek ekmeğinin, sucuğunun ve kaşarının özel yapıldığını vurguluyor. İl dışında da tanındığını ve sipariş verildiğini belirtiyor.

Bizim de Ordu Tostumuz Var

Tost Ekmeği

Ordu Tostu’nu tost yapan özelliklerinden biri de ekmek. Güzelyalı Mahallesi’nde yost ekmeği yapan Deniz Fırını İşletmecesi Zafer Koç, şunları söyledi:

“Tost ekmeği yapmamız istendi. Nasıl yapılacaktı araştırdık. Saç ekmek kalıbı yaptırdık. Ekmeğin diğer ekmeklere göre farklı inceliği var. Tost ekmeğinin malzemesi un, tuz, su ve maya ancak mayalanması ve hazırlanması uzun süreli, diğer ekmek yapımı gibi değil. İl dışına da gönderiyoruz. İl dışından hatta yurtdışından gelenler, gidenler tost ekmeği götürüyor. Diğer illerde de Ordu Tostu’nun tanınmasını sağlıyorlar. En fazla ekmeği biz yapıyoruz. Kendine yeten 3-5 adet yapanlar da var. Bir elin parmaklarını geçmeyen fırın var tost ekmeği yapan. Ekmeği piştiği gibi alanlar da var ancak biz ekmeği 10’luk dilimler halinde keserek de satıyoruz. Tost yapanlar ekmek dilimleme işiyle uğraşmak zorunda kalmıyor. Artık Ordu Tostu dediğimizde ekmeğinde, kaşar ve sucuğuna kadar bir ayrıcalık fakat ekmeği kızartmak da ayrı bir beceri istiyor. Tost ekmeğiyle yapılan her tosta Ordu Tostu diyemeyiz.”

Ordu Tostu yapmış olan ve yapan o kadar çok ki, artık çay ocaklarında bile tost yapılıyor. Amerika’nın Avrupa’nın hamburgeri varsa bizim de Ordu Tostumuz var.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Coşkun Özbucak - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Ordu Hayat Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Hayat hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Hayat editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Hayat değil haberi geçen ajanstır.



Anket Ordu Büyükşehir Belediyesi Başkanı Kim Olmalı?
Tüm anketler