“Meclis-i Mebusan-ı Osmani Trabzon Vilayeti Trabzon Sancağı Mebusu ve Bahriye Encümeni Reisi”  

 

Görüntü: Hazinedar Mahmut Mazhar Bey’in imza örneği.

 

“Meclis-i Mebusan-ı Osmani Trabzon Vilayeti Trabzon Sancağı Mebusu ve Bahriye Encümeni Reisi”  

Nişan ve madalyaları: Şahsi evraklarından ve DAB Osmanlı Arşivlerinden yapılan araştırmada Osmanlı Devletince verilen “Rütbe-i sâlise” (1894) ve “Rütbe-i saniye” (1901) nişanı ve Dördüncü rütbeden “Nişan-ı Âlî-i Osmânî (1895) ile ödüllendirildiği bilgisine ulaşılmıştır.

 

Madalya ile taltif edilmesi üzerine gerçekleşen bir adet telgraf görüşme sureti ve bir adet mektup nüshası aşağıda sunulmuştur:

 

Telgrafname
Muhâberât-ı telgrafîden dolayı devlet hiç mesuliyet kabul eylemez
Ordu’dan
İşaret-i mahsusa: Gayri resmi
Rûz veya şeb [gündüz veya gece]: Şâm [akşam]
Saat: 5
Mahall-i tarihi: 23 Teşrinisani 1310 [5 Aralık 1894]
Aded-i kelimât [kelime sayısı]: 24
Mahallî numarası: 1015

Trabzon’da huzur-ı sâmî-i vilâyet-penâhîlerine [vilayet makamına]:
Cümle-i eltâf-ı vilâyet-penâhîlerinden [valiliğin bütün lütuflarından] olarak sâlise ile bekâm buyruldum arz-ı vecibe-i ubûdiyyet eylerim efendim.

Hazinedarzade Mahmud Mazhar

 

Makine başında cevap: Estağfirullah efendim tebrik ederim ve sâye-i seniyye-i hilâfet-penâhîde karîben mazhar-ı terakkiyyât olmalarını [padişahın himayesinde yükselmenizi] temenni eylerim. Bâkî arz
24 Teşrinisani 1310 [6 Aralık 1894]
Kadri (Trabzon Valisi)
. . . . . . . . . .

Trabzon Vilayeti Valisi
Bi’l-istihkâk [hak ederek] nâil oldukları rütbe-i behiyeden dolayı beyân-ı memnuniyetimi hâvî [içeren] telgrafname-i vâlâlarını aldım. Sâye-i mekârim-pîrâye-i hazret-i padişahî’de [padişah katında] nâil oldukları lütfun tebrik ve tes’îdine ibtidâr [kutlamasına girişimde bulunmuştum] ve inşallah karîben [yakında] a’lâlarına [daha yücelerine] nâiliyetleri [ulaşma] duasını tekrar eylerim azizim.
22 Teşrinievvel 1317  [4 Kasım 1901] 
Kadri (Trabzon Valisi)

“Meclis-i Mebusan-ı Osmani Trabzon Vilayeti Trabzon Sancağı Mebusu ve Bahriye Encümeni Reisi”  

Belge: Hazinedar Mahmut Mazhar Bey’in “Trabzon Mebusu” olarak kullandığı kartviziti.

Ticari hayatı: Kereste, fındık, keten, tuğla ve kiremit ticaretinin yanı sıra;  maden işletmeciliği ve kira gelirleri Mahmut Mazhar Bey’in başlıca gelir kaynakları arasındadır.

 

Torunu Mazhar Osman Kademoğlu’nun naklettiği bilgiye göre; Mahmut Mazhar Bey’in; Bolaman ile Fatsa arasında Yenipazar mevkiinde kardeşi Ziyneti Hanım’ın eşi Kalfazade Rıfat Bey’le ortak olarak tesis edip işlettikleri tuğla imalatı yapan ve deniz yoluyla Marsilya’dan gelen kiremitlerin depolanıp pazarlandığı bir fabrikasının olduğu anlaşılmaktadır. Kendisine has yükleme ve boşaltma iskelesi de olan bu fabrika Harb-i Umumi’de Rus bombardımanında kullanılamaz hale gelmiştir. Kademoğlu’nun naklettiğine göre; fabrika kalıntıları Karadeniz sahil yolu inşasına kadar var olduğu ancak sahil yolu çalışması ile tamamen ortadan kalktığı öğrenilmiştir.

 

Mahmut Mazhar Bey’in kişisel arşivinde bulunan: S&M METEXSA şirketinden gelen 12 January: Ocak 1898 tarihli mektup ve Hacışerifzade Abdullah Bey (Bafra’dan) tarafından gönderilen 14 Eylül 1327  [27 Eylül 1911]   tarihli mektup incelendiğinde kereste ticareti yapmış olduğunu öğrenmekteyiz. Hacışerifzade Abdullah Efendi’den gelen bu mektup çevrisinden başka bir detaya daha ulaşmaktayız o da; Jean Paul Carminati’nin de o tarihte Fatsa ve Bolaman sahasında kereste ticareti ile uğraşmaktadır.

 

Maden işletmeciliği ile iştigal ettiği ailesince de nakledilen Mahmut Mazhar Bey’in çok sayıda maden işletme ruhsatı aldığı bilinmektedir. Bunlar örnek olması açısından; “…Ordu Kazasına muaf (bağlı) Bolaman Nahiyesinin Zavi ve Yon karyesinin Batak mevkiinde Karnik Matokyan Efendi (bazı belgelerde Manokyan olarak geçmektedir) ile birlikte maden arama ruhsatı aldığına dair (DAB: CA; Dosya No: 3508, Gömlek No: 263100, Tarih: 18 Safer 1327: 11 Mart 1909)  arşiv evrakını aktarabiliriz.

 

Bolşevik İhtilalinin getirdiği endişeler… Giresun, Ordu ve Samsun iskeleleri üzerinden Avrupa memleketlerine fındık ve kereste ihracı yaptığı eldeki belge ve dokümanlardan anlaşılan Mahmut Mazhar Bey’in Bolşevik İhtilali sonrasında bu memleket limanlarına yapmış olduğu ticaret sonucu tahsil ettiği Çarlık parasının devrimin ardından değerini yitirmiş olması ticari hayatına oldukça zarar vermiştir. Arşivinde mevcut bir nüsha mektup içeriğinden ticari hayata dair sıkıntılarını vede harbin seyrine dair endişe tahminlerini anlamaktayız:

 

“Kardeşim efendim; İhtilal hadisesi vukuu, inkılab husulü gününden itibaren şedid ıslâha muhtaç olan Rusya nihayet muharipleri [savaşa katılanları] düvel-i müttefikaya sulh müzâkerâtı teklifine mecbur oldu. Sulh müzakeratına başlandığını ajanslar malumat veriyor Rusya cihan harbinden çıkıyor demektir. Onun çıkmasıyla harb-i umumi kelimesi bozulacaktır bundan sonra İngiltere Fransa ve hempâları [yoldaşları] ahalilerinin günden güne galeyan derecesinde artacak olan efkâr-ı müsâlemet-perverâneleri [barış isteyen düşünceleri] hükümetlerinin efkâr-ı ceng-cûyânelerine [savaşçı düşüncelerine] galebe çalarak hükümetlerini âtî-i firîbende [aldatıcı gelecek] sulha mecbur edecekleri şüphesizdir. Şimdiden bile azim olan harb-i umumîye [dünya savaşına] bitti ve bitiyor nazarıyla bakılıyor. Elhasıl yakın zaman içinde şâhid-i dilrubâ-yı müsâlemet umumi surette arz-ı çehre edecektir [barış yüzünü gösterecektir]. İki gün evvel kış fırtınasıyla karıyla soğuğuyla titretici yüzünü gösterdi ne mutlu odunu kömürü olanlara… Rasim’in mektubunun zahrında [arkasında] yazdığınızı Mustafa’ya tebliğ ettim. Ona göre hareket edecektir. Bizim Rasim Ağa’nın işi ne olduğuna dair malumat alamadım. Himmetinizle işi hüsn-i surete iktirân etmiş [güzel bir şekle ulaşmış] olacağına kâni’iz [inanıyoruz]. Fındık paraları ne oldu alınabildi mi. Alınabilecek gibi mi bakırların satılmak sırası geldi. Satıldı mı? Satılmadı mı? Satılmadıysa satılması için emir verdiniz mi sulh şayiası [barış söylentisi] ilerledikçe ve olacağına kanaat geldikçe her şeyin piyasasında tebeddül husule gelecektir [değişim olacaktır] yani fiyatları düşmeye başlayacaktır. İhtimal ki şimdiden bu hal görülmektedir elinizde epeyce manifatura olduğunu işitiyorum. Elden çıkarabildiniz mi? Benim sıhhatim muhtel [bozuk] ev takımı cümleten sıhhattedirler çocuklar ellerinizi öpüyor bâkî afiyet kardeşim efendim. 10 Kanunievvel 1333  [10 Aralık 1917] Mahmud Mazhar”

“Meclis-i Mebusan-ı Osmani Trabzon Vilayeti Trabzon Sancağı Mebusu ve Bahriye Encümeni Reisi”  

Belge: 10 Aralık 1917 tarihli mektup

 

Kalfazade Rıfat Efendi (Cumhuriyet döneminde Ordu’nun ikinci Belediye Reisi) tarafından kendisine yazılmış olan ve günümüze kadar muhafaza edilerek gelen beş adet mektubun incelenmesinden ise Harb-i Umumi sonunda ağırlıklı olarak iç piyasada 1919 yılı dâhilinde fındık ticareti yaptığı görülmektedir. Harb-i Umumi öncesinde ise fındık ihracatı ile uğraştığı bilinen Mahmut Mazhar Bey’in bu faaliyetine dair üç adet telgraf / mektup nüshasını aşağıda sunuyoruz:

DEVAMI YARIN

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Selçuk Şen - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Ordu Hayat Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Ordu Hayat hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Ordu Hayat editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Ordu Hayat değil haberi geçen ajanstır.