GÜNCEL
Giriş Tarihi : 30-07-2021 09:15   Güncelleme : 30-07-2021 09:15

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ’NİN KADROSU-3

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ’NİN KADROSU-3

 

Tarihi yazanlara;

-Zabitler Harbi,

-Muallimler Harbi,

-Sakarya Melhameyi Kübrası dedirten harbin, Yeniden Varoluş Mücadelesinin Ateşten Gömlek Giyen Şerefli Kadrosu

 

“ Hattı Müdafaa yoktur. Sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanı ile sulanmadıkça terk olunamaz.”

Başkumandan ve BMM Reisi Mustafa Kemal

 

Hazırlayan: Selçuk ŞEN, Em. Astsubay

DÜNDEN DEVAM

 

62’nci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Ahmet Şükrü Bey

63üncü Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Ali Rıza Bey

17’nci Topçu Alay Kumandanı: Kaymakam Fuat Bey (PEKÖZER)

 

41’inci Fırka Kumandanlığı (dört alaylı –bir topçu-)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Şerif Bey (ALAGÖZ)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Mustafa Remzi Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

12’nci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Hüseyin İhsan Bey ve ardından: Binbaşı Mehmet Hayri Bey.

16’ncı Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı H. Rahmi Bey (APAK) ve ardından: Binbaşı Ömer Kirami Bey.

19’uncu Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Hüseyin Hüsnü Bey ve ardından: Kaymakam Pala Süleyman Bey.

41’nci Topçu Alay Kumandanı: Binbaşı Cevdet Ali Bey

 

1’inci Süvari Fırkası Kumandanlığı (üç süvari alaylı)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Osman Zati Bey (KORAL)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı Dursun Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

10’uncu Süvari Alay Kumandanı: Yüzbaşı Şerif Bey (GÜRALP)

11’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Nezir Bey

14’üncü Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam Süleyman Sabri Bey ve ardından: Yüzbaşı Ramiz Özalp Bey (ZEYREK).

33’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Saim Bey (SARIYER)

 

Kocaeli Süvari Livası Kumandanlığı (bir süv. alayı, iki müf. ve bir gönüllü brl)

Liva Kumandanı: Kaymakam Hacı M. Arif Bey (ÖRGÜÇ)

Liva Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Hasan Fehmi Bey (ATAKAN)

-Livaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

21’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Emin Hüsnü Bey

Sakarya Müfreze Kumandanı: Binbaşı Recep Bey

Kocaeli Müstahfaz Kıtaatı (Gönüllü Birlik) Kumandanı: Binbaşı Reşat Bey

Kocaeli Milli Müfreze Kumandanı: Kaymakam Mustafa Asım Bey

 

 

(B) Doğrudan Batı Cephesi Kumandanlığına Bağlı Birlikler

(ikisi süvari, biri mürettep olmak üzere altı fırka)

 

2’nci Süvari Fırkası Kumandanlığı (üç süvari alaylı)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Ethem Servet Bey (BORAL)

Fırka Erkan-ı Habiyye Reisi ve Fırka Kumandan Vekili: Binbaşı Kurtcebe Bey

(NOYAN)

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

2’nci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Ahmet Kemal Bey

4’ncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Musa Kazım Bey (KUŞZADE)

13’üncü Süvari Alay Kumandanı: Yüzbaşı Galip Bey

 

3’üncü Süvari Fırkası Kumandanlığı (iki süvari alaylı)

Fırka Kumandanı: Binbaşı İbrahim Bey (ÇOLAK)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Faik Bey (SÖZER)

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

27’nci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Cemal Bey

28’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Hüsnü Bey (AYKUT)

 

 

 

Mürettep Fırka Kumandanlığı

(iki süvari, bir piyade ve iki milis alayı, bir müfreze ve bir topçu brl.)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Ahmet Zeki Bey (SOYDEMİR)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı Yümnü Bey (ÜRESİN)

Fırka Piyade Kumandanı: Binbaşı Kemal Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

52’inci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Cemil Bey

Konya Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Vehbi Bey (ULUEVLİ)

35’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Ali Haydar Bey ve vekili Yüzbaşı Yümnü Bey (ÜRESİN)

1’inci Milis Alayı Kumandanı: Yüzbaşı Emin Bey

2’nci Milis Alayı Kumandanı: Yüzbaşı Raif Bey

Adana Müfrezesi Kumandanı: Sinan Bey (TEKELİOĞLU) -Milis-

Fırka Topçu Kumandanı: Yüzbaşı Hidayet Bey

 

3’üncü Kafkas Fırkası Kumandanlığı (dört alaylı-bir topçu-)

*Trabzon mıntıkasından intikal eden fırka

Fırka Kumandanı: Kaymakam Halit Bey (AKMANSÜ)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Hasan Zeki Bey

Fırka Piyade Kumandanı: Kaymakam Hasan Rıfat Bey (MATARACI)

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

7’nci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Ali Rıza Bey (ARTUNKAL)

8’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Atıf Bey (ULUSOĞLU) ve yardımcısı: Binbaşı Osman Zeki Bey (EYÜPOĞLU)

11’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam İsmail Hakkı Bey

3’üncü Topçu Alay Kumandanı: Kaymakam Hüseyin Ragıp Bey

 

6’ncı Fırka Kumandanlığı

(iki piyade alayı, bir süvari alayı ve beş akıncı kollu)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Nazmi Bey (SOLOK)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Mehmet Selahattin Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

50’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam İ. Hakkı Bey (EMİROĞLU) ve vekili: Binbaşı Remzi Bey (YALÇINTOKLU).

51’inci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Raif Bey (AVCI)

34’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Mustafa Zeki Bey

Akıncı Kol Kumandanı: Mustafa Tetik Bey -Milis-

17’nci Akıncı Kol Kumandanı: İbrahim Bey -Milis-

18’inci Akıncı Kol Kumandanı: Hamdi Bey -Milis-

19’uncu Akıncı Kol Kumandanı: Binbaşı Şahabettin Bey (KIYAN)

20’nci Akıncı Kol Kumandanı: Arif Reşit Bey

 

 

 

37’nci Fırka Kumandanlığı

(altı piyade alayı, bir topçu taburu, bir süvari alayı, bir muhafız taburu ve bir müstakil makineli tüfek bl.)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Mümtaz Bey (ÇEÇEN)

Fırka Erkan-ı Habiyye Reisi: Kaymakam Salih Zeki Bey ve ardından: Binbaşı Şemsettin Bey (ERKUŞ)

Fırka Piyade Kumandanı: Binbaşı Salih Zeki Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

37’nci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Osman Bey ve ardından: Binbaşı İsmail Refi Bey (EVİNÇ)

39’uncu Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Ahmet Turan Bey

176’ncı Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Sait Bey ve vekili Binbaşı Haydar Bey.

47’nci Piyade Alay Kumandanı: Milis Binbaşı –Topal- Osman Ağa

48’inci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Hasan Tahsin Bey (BEŞTEPE)

49’uncu Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Şükrü Bey (BURSA)

29’uncu Müstakil Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam İsmail Hakkı Bey ve vekili Binbaşı Haydar Bey.

BMM Muhafız Taburu: Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey (TEKÇE)

57’nci Topçu Taburu: Binbaşı Rahmi Bey (AYKUTER)

Müstakil Makineli Tüfek Bölüğü: Yüzbaşı Fehmi Bey (TÜRESEL)

 

 

 

 

 

(C) Batı Cephesi Kumandanlığı Emrine Cephe Tertiplenmesinin Akabinde Katılan Birlikler

(iki fırka ve bunlara bağlı toplam; altı piyade alayı, bir topçu alayı ve bir topçu Taburu)

 

12’nci Fırka Kumandanlığı

(dört alaylı-bir topçu-)

Fırka Kumandanı: Miralay Osman Nuri Bey (KOPTAGEL)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Yusuf Ziya Bey

-Fırkaya bağlı ana birlikler ve kumandanları:

34’üncü Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Hüseyin Hasbi Bey (PİRSELİM)

35’inci Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Talat Bey (OGAN)

36’ncı Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Mehmet Şahin Bey

12’nci Topçu Alay Kumandanı: Kaymakam Abdülkerim Bey (SUNDAY)

 

16’ncı Fırka Kumandanlığı

(üç alay ve bir topçu taburu)

Fırka Kumandanı: Kaymakam Aşir Bey (ATLI)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Ziya Bey (BACANAK)

43’üncü Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Ali Bey

44’üncü Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Mehmet Veysi Bey

64’üncü Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam İsmail Hakkı Bey (ULUÇINAR)

16’ncı Topçu Tabur Kumandanı: Binbaşı –Kemahlı- Ali Necdet Bey (TAN)

 

 

 

23 Ağustos 1921 ve 13 Eylül 1921 tarihleri arasında geceli gündüzlü süren muharebenin sonunda:

-Mağlup olan Yunan kuvvetleri Eskişehir – Afyon Hattı doğusuna çekilmiştir,

-Sakarya Meydan Muharebesini “Sivil” Başkumandan olarak sevk ve idare eden Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” ünvanı verilerek kendisine “Müşir” (Mareşal) rütbesi tevcih edilmiştir.

-22 Ekim 1921 tarihinde Türk ve İngiliz tarafları arasında esirlerin serbest bırakılmasını kapsayan bir antlaşma imzalanmıştır.

-Türk tarafının zaferi sonrasında: 20 Ekim 1921 tarihinde Türk ve Fransız tarafları arasında Ankara Antlaşması, 13 Ekim 1921 tarihinde ise Türk ve Sovyet Rus tarafları arasında Kars Antlaşması imzalanmıştır.

-Yunan kuvvetlerinin zayiatı 46.000 civarında iken Türk Ordusu’nun zayiatı 26.000 dir. Türk Ordusu Sakarya Meydan Muharebesinde zabit (subay) mevcudunun yaklaşık olarak %70’inin kaybetmiştir.

 

İsimleri unutulmuş olsa da tarihe mal olmuş kahraman kumandanlar nezdinde Türk Kurtuluş Harbi’nin asker ve sivil kahramanlarını minnet ve dua ile anıyor, manevi huzurlarında saygıyla eğiliyoruz.

 

“NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE”

 

 

KAYNAKLAR:

-ERDOĞAN, (Doç.Dr.) Selim. “Sakarya-Türk Bitti Demeden Bitmez.” Kronik Kitap Yayınları. 2020.

-ATASE Başkanlığı Kurtuluş Savaşı’nda Sakarya Meydan Muharebesi, Anıtlar ve Şehitlikleri. Ankara. 2007

-ATASE Başkanlığı Yayınları. TİH’ne Katılan Tüm. ve Daha Üst K.ların Biyografileri. 2.Baskı. Ankara. 1989.

-ATASE Başkanlığı Yayınları. TİH’ne Katılan A. ve Tug. K. larının Biyografileri, 2.Cilt. Ankara. 2010.

-ATASE Başkanlığı Yayınları. TİH’ne Katılan A. ve Tug. K. larının Biyografileri. 1.Cilt. Ankara. 2010.

- ATASE Başkanlığı Yayınları. TSK Tarihi TBMM Hükümeti Dönemi (23 Nisan 1920 – 29 Ekim 1923 ). IV Cilt. 1.Kısım. Ankara. 1984.

-GÖRGÜLÜ (Tankçı Kurmay Albay) İsmet. “On Yıllık Harbin Kadrosu (1912-1922) .” TTK Yayınları. Ankara. 1993.

-GNKUR. ATASE. ATBD. Sayı: 14. Mart 1956. Ankara.

-GNKUR. ATASE. Kurtuluş Savaşı’nda Sakarya Meydan Muharebesi, Anıtlar ve Şehitlikleri. Ankara. 2007

-GNKUR. ATASE. TİH 2.Cilt BC 5.KS. 1. KİTAP (25.07- 22.08.1921) 2.Baskı. ANKARA.1975

-SOĞUCALİ, Şevket. İstiklal Harbinde Olaylar. Birinci Kitap. Ankara. 1947.

-T.C. DEVLET ARŞİVLERİ GNL. MD. LÜĞÜ. Osmanlı Arşivi Daire Bşk. lığı Atatürk İle İlgili Arşiv Belgeleri (1911-1921 Tarihleri Arasına Ait 106 Belge) Yayın Nu:1. Ankara. 1982.

-MENTEŞEOĞLU, Ö. Erden. Giresunlu Fedailerle Konuştum Onlar da Çılgındı. Ankara. 2008.

-MENTEŞEOĞLU, Ö. Erden. Mustafa Kemal Paşa’nın Muhafız Alayı Komutanı MİLİS YARBAY OSMAN AĞA. Ankara. 2014.

-ÖZEL, Sabahattin. Milli Mücadelede Trabzon. Türkiye İş Bankası Yayınları. I.Baskı. İstanbul. Ocak 2012.

Fotoğraf Kaynakları:

-Gnkur.Bşk.lığı arşivleri

- GNKUR. ATASE. Kurtuluş Savaşı’nda Sakarya Meydan Muharebesi, Anıtlar ve Şehitlikleri. Ankara. 2007

-K.K.K.lığı arşivi

-Doç.Dr. Sn. Selim Erdoğan

-Em.Müfettiş Sn. Tosun SARAL

-Haymana Gazetesi

TEŞEKKÜR;

Arşiv araştırmaları hususunda yardımlarını esirgemeyen Araştırmacı-Yazar Sn. Murat Dursun TOSUN’a, kişisel arşivleri ile destek veren Giresun Üniversitesi Y.L. Öğrc. Tarihçi Sn. Murat BIYIK’a ve Giresun Üniversitesi İdr. Per. Araştırmacı-Yazar Sn. Hüseyin Gazi MENTEŞEOĞLU’na, Yazar Sn. Fatin HAZNEDAR’a teşekkürlerimi sunarım.

 

 

BİTTİ