GÜNCEL
Giriş Tarihi : 27-03-2021 08:40   Güncelleme : 27-03-2021 08:40

KENDİ GEMİSİYLE VURULAN OSMANLI

KENDİ GEMİSİYLE VURULAN OSMANLI

 

Hazırlayan: Selçuk ŞEN, Em. Astsubay

 

Osmanlının gözde kruvazörlerinden Mecidiye, 3 Nisan 1915 tarihinde Rus limanlarına düzenlenen baskın akını sırasında, Odesa önlerinde mayına çarparak ağır hasara uğramıştı. Kurtarılması mümkün olmayan Mecidiye'yi gayri faal duruma sokmak, Ruslara savaş ganimeti bırakmamak adına Yadigâr-ı Millet muhribimiz sancak kıç omuzluğuna isabet ettirdiği torpido ile tamamen batırmıştı. Osmanlı ve Alman Donanma gemilerinin bölgeden ayrılmasının ardında güverte kısmı tamamen su altında kalan Mecidiye' de, Rusların Kuzeybatı Karadeniz Savunma Kumandanı Albay Fedorevichem başkanlığındaki donanma heyeti incelemelerde bulundu.

Yapılan inceleme sonunda Ruslar, Mecidiye'nin tekrar yüzdürülebileceğine karar verdiler. 7 Nisan 1915 tarihinde Çarlık donanmasının dalış subaylarından olan Feoksit Andreyeviç Shpakovicha komutasındaki dalış ekibini, yaptığı detaylı inceleme sonunda geminin 9,75 metre su altında kaldığı, makine dairesinin ağır hasarlı olduğu ve su üstünde kalan kısmının iyi durumda olduğu tespit edilmişlerdi.

 

Su altında kalan kısımda iki adet büyük yarık görülmüş bunlardan biri isabet eden mayının açtığı yara diğeri ise Yadigâr-ı Millet muhribinin torpido atışı ile oluşan yaraydı.

Mecidiye'nin çıkartılma imkânı ve bunun nasıl yapılacağını belirlemek maksadıyla St. Petersburg’dan gemi inşa mühendisleri birliğinden Albay D.N. Shvetsoy bölgeye çağrılmıştır. Yaklaşık 1100 ton su alarak batan Mecidiye'nin su altı çalışmaları yapılarak kurtarılabileceği görüşünü savunan A.A. Starkovin' in kararına uyan Shvetsov hazırladığı raporla Mecidiye'nin tahlisiye faaliyetini onaylamış oldu. 17 Nisan 1915 tarihinde başlayan kurtarma çalışmalarına Rus Donanmasına ait Akademik Per, Chernomor, Lekodol II, Lekodol III ve Lekodol IV kurtarma gemileri iştirak etti. 17 Mayıs 1915 tarihinde ahşap malzemelerin de kullanılması ile su altında kalan yarıkların kapatılması işlemi tamamlanmış ve 09 Haziran 1915 tarihinde su boşaltma işlemine başlanılmıştı. Su boşaltma işleminde 1000 tonluk iki adet su türbini kullanılmış geminin sağ-sol yanlara yatmasını önlemek adına Velikorassi ve Petr Karpov gemilerinden istifade edilmiştir. 14 saatlik su boşaltma çalışması sonunda Mecidiye'nin gövdesi ve draftı tamamen yüzeye çıkartılmıştı.

Mecidiye'nin planlanandan 7 metre daha fazla su yüzeyine çıkartılmış olması yaklaşan fırtınada tehlike oluşturma ihtimalini gündeme getirmişti, bu durum Mecidiye'nin bir an önce limana çekilmesini zorunlu kılmıştı.

28 payanda ile desteklenen Mecidiye 21 saatte Odeseya kadar yedeklenerek Varansofsky Boğazı’ndan geçerek aydınlatılmış limana girdi. 4’te 3’lük kısmı yüzer havuza sokulan Mecidiye de kalan suyun boşaltılması için Chernomor römorkörünün 10 adet su tahliye hortumu kullnıldı. Su boşaltma çalışmalarının ardından Mecidiye 13 Haziran 1915 tarihinde tamamen havuza sokuldu. 1 Haziran 1915 tarihinde Mecidiye'ye "Prut" adı verilerek Rus Donanma Sancağı ve Prut Fors Flaması çekildi.

Prut adının verilmesi manidar bir durumdu, Ekim 1914 envaterinde Rus Donanması Karadeniz Filosunda bulunan "Prut Mayın Gemisi", Osmanlı Donamasının Sivastopol baskınında 29 Ekim 1914 tarihinde 700 adet mayın yüklü olduğu halde iken Yavuz tarafından batırılmıştı. Mecidiye’nin teknik çizim ve planları ABD'nin Philedelphia eyaletindeki imalatçı William Cramp&Sons Tersanesi’nden satın alınarak, gemini iyileştirme ve geliştirme onarım işlerine hız verildi.

Batırılmadan öne Türk mürettebat tarafından kullanılamaz hale getirilen topların yerine Rus menşeili 130 mm lik toplar monte edildi. Nikolayev Tersanesindeki çalışmaların ardından 25 Eylül 1915 günü suya indirildi. Prut’un -Mecidiye- katıldığı en önemli deniz harekâtı Osmanlı kıyılarına düzenlenen bombardıman ve ardından gerçekleşen 18 Nisan 1916 tarihli Trabzon çıkartmasıdır.

18 Nisan 1916 tarihli çıkartma harekâtına katılacak lojistik gemilerinin korunması faaliyetinde ve Trabzon – Ordu kıyı hattının bombardımanında İmparatoriçe Mariya, II. Katerina, Merküri, Kagul ve Almaz'ın yanında Prut'ta bulunmaktaydı.

Bolşevik İhtilalinin ardından yaşanan siyasi gelişmelerin devamında 3 Mart 1918 tarihinde Brest Litowsk Antlaşması imzalanmış ve Ruslar ile savaş fiilen sona ermişti. Alman, Avusturya ve Osmanlı Donamasının Kırım müşterek harekâtı sırasında Sivastopol Limanında varlığı tespit edilen Mecidiye, Hamidiye'nin yedeğinde 13 Temmuz 1918 tarihinde İstanbul'a getirildi. Yaklaşık üç yıllık bir ayrılığın ardından Mecidiye yeniden Osmanlı Donanma Sancağı ile donatıldı. Daha sonra, Mecidiye savaşın mağlup tarafı olacak olan Osmanlı Devletinin diğer gemileri gibi enterne edilerek Haliç'e demirlenecektir.

Kaynak: (1)GNKUR. Harp D. Yayınları. BDHTH.  VIII. C. Dz. Hrk. Ankara. 1976. (2)Langensiepen Bernd & Güleryüz Ahmet, Ottoman Steam Navy (1828-1923), Conway Maritime Press, London 1995.(3) UYANIKER, Dz. Öğ. Yzb. Ferdi. SKD, Sayı:416, Yıl:132, Nisan 2013, ATASE Yayınları.