GÜNCEL
Giriş Tarihi : 27-08-2021 09:15   Güncelleme : 26-08-2021 16:54

99’UNCU YILDÖNÜMÜNDE BÜYÜK TAARRUZ’UN MUHTEŞEM KADROSU-1

99’UNCU YILDÖNÜMÜNDE  BÜYÜK TAARRUZ’UN MUHTEŞEM KADROSU-1

Hazırlayan: Selçuk ŞEN, Em. Astsubay.

 

Başlığından da anlaşılacağı üzere yazımda sizlere 99’ncu yıldönümünde Büyük Taarruzun ve Başkumandanlık Meydan Muharebesi’nin kumandan kadrosu ve muharebelere iştirak eden kıtaları ordunun kuruluş yapısına göre sunacağım.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, Türk toplumunun onurlu bireyleri olarak Türk Kurtuluş Harbi’nin evrelerini bilmemiz ve de gençlerimize bu hususları anlatmanın, nakletmenin sorumluluğumuz olduğunu düşünüyorum. Diğer taraftan Kurtuluş Harbi’nin kumanda heyetini dualar ve şükran duyguları ile anmak bugün yapabileceğimiz en doğru davranış olacaktır.

Kurtuluş Harbi, çok zor şartlarda ve tükenmek üzere olan milli imkânların kullanılarak gerçekleştirilen bir mücadeledir. Bu cümleden hareketle bu zorlu davada görev alan kumandan ve kumanda ettikleri kıtaları sizlere nakletmeye devam edeceğiz.

 

Büyük Taarruz ve Başkumandanlık Meydan Muharebesi

Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra Yunan ordusu Afyon-Eskişehir hattının doğusuna çekilmişti. Yeni savunma hatlarını günün teknik imkânları ve kurmay kadrolarının en üst düzeydeki tahayyülleri ile tahkim ederek oluşturan Yuna ordusunun komuta katına göre bu mevziler asla geçilemezdi.

BMM Ankara Hükümeti’nin Milli Ordu karargâhı,  Yunan ordusunun tutunduğu mevziler ve oluşturdukları tahkimat ve engeller hakkında elde edilen istihbarat doğrultusunda harp planlarında köklü güncellemeler yapmaktaydı. Batı Cephesine nakledilecek kuvvetler süratle bölgeye intikal ederek bütünleme ikmalleri yapılmaktaydı. Önceki muharebelere göre birlik yapılanmasında değişikliklere gidilmiş, 2 yâda 4 alaydan teşkil edilen fırkaların kuruluşuna birer adet liva (tugay) ilave edilerek manevra, taarruz ve ateş gücü arttırılmış oldu. 

Türk tarafı hazırlıklarını tamamladığı ve Yunan ordusunun hiç beklemediği anda savunma hattından taarruza geçmeye karar verdi. Taarruzun ilk aşaması Afyon’un güneybatısında mevcut engebeli arazi hattından gerçekleştirilecekti. Bu maksatla mezkûr sahaya 1’inci Ordu Kumandanlığı kuruluşunda bulunan; 1, 2, 3 ve 4’üncü Kolordu kıtaları ile 5’inci Süvari Kolordusu ve bu kumandanlıklardan bağımsız bir fırka (tümen) nakledildi.

26 Ağustos 1922 sabahı gün doğmadan evvel Yunan mevzileri ve ordugah çadırları Türk topçusunun salvo atışları ile dövülmeye başladığında Yunan ordusunda tam bir panik yaşanmaktaydı. Türk topçusu, piyadesi ve süvarisi önünde tutunamayan Yunan kuvvetleri çekilmeye başlamıştı. 27 Ağustos’ta Afyon geri alındı …

27-28 Ağustos’ta Sincanlı ovasında ileri harekâta kalkışan Yunan kuvvetlerinin bu karşı taarruzu başarısız kalınca Dumlupınar-Uşak hattında geri çekilmeye başladılar.

1’inci Ordu Kumandanlığı birliklerinin taarruz harekâtına 2’nci Ordu Kumandanlığı birlikler ininde katılması sonucu Yunan kuvvetleri Aslıhanlar bölgesinde sıkışmak durumunda kaldı.

 

30 Ağustos günü ise Aslıhanlar bölgesinde sıkışan ve ordumuz tarafından kuşatılan Yunan kuvvetleri bu kez, harekâtı Zafer Tepe’den sevk ve idare eden BMM Reisi ve Başkumandan Müşir Mustafa Kemal Paşa emrindeki kuvvetlerin taarruzu ile karşılaştı. 30 Ağustos’ta Yunan Kuvvetlerinin büyük kısmı imha edildi. Canını kurtaran Yunan askerleri geri çekilme evresinde köy ve kasabaları yakıp, yıkmış ve vahşi eylemler sergilemiştir.

Geri çekilen Yunan kuvvetlerini takip eden kuvvetlerimiz uzun süredir Yunan işgali altındaki köylerimizden ilerlerken Yunan kuvvetlerinin geçekleştirdiği (Takip Harekâtı) türlü vahşet örneklerini göre göre 9 Eylül’de ulaşacaklardır.

Büyük Taarruz öncesi Türk ve Yunan kuvvetlerini yapılanması nasıldı?

a) Büyük Taarruzda Milli Ordu teşkilatı:

Büyük Taarruza (26-30 Ağustos 1922) BMM Ankara Hükümetinin Milli Ordusu’ndan;

5 Süvari Fırkası (Tümeni), 21 Piyade Fırkası (Toplam: 26 Fırka-Tümen), 1 Bağımız Alay ve BMM Muhafız Taburu ile Fırka Kumandanlıklarına bağlı;

52 Piyade Alayı, 1 Ağır Topçu Alayı, 18 Topçu Alayı (1 Alay doğrudan Batı Cephesi Kumandanına bağlı), 17 Süvari Alayı, 2 Süvari Livası (Tugay) ve 17 Piyade Livası taarruza Batı Cephesi Kumandanlığı, 1’inci Ordu Kumandanlığı ve 2’nci Ordu Kumandanlığı yapılanmasında iştirak etmiştir. Muharip kıtaların yanı sıra; sıhhiye, ikmal-iaşe, şehit işlem, istihkâm, ekmekçi-fırın, muhabere, istihbarat, ulaştırma, muhafız ve mühimmat ikmali ile görevlendirilen birliklerimiz-unsurlarımız da olmuştur. Bu yardımcı unsurların mevcudu da azımsanmayacak kadar yüksektir. Aşağıda sunulan kuruluş yapısı muharebeye fiilen ya da ihtiyat olarak katılan muharip birlikleri kapsamaktadır.

b)Yunan Krallığı ordusunun teşkilatlanması:

1, 2 ve 3’üncü Kolordulara bağlı:

4’üncü Tümen, 1’inci Tümen, 12’nci Tümen, 5’inci Tümen, 7’nci Tümen, 13’üncü Tümen, 9’uncu Tümen, 15’inci Tümen, 10’uncu Tümen, 3’üncü Tümen, 11’inci Tümen ve 57,13,7’nci ve 1’nci Alaylar (Toplam 11 Tümen ve 4 Bğz. Alay)

BMM Meclisi Hükümeti Ordusunun kuruluş yapısı

 

 

BAŞKUMANDANLIK

Başkumandan ve BMM Reisi: Müşir Mustafa Kemal PAŞA (ATATÜRK)

ERKAN-I HARBİYE-İ UMUMİYE RİYASETİ

Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Reisi: 1’inci Ferik Fevzi Paşa (ÇAKMAK)

Karargâh Zabitleri ve Şube Müdürleri

Harekât Şube Müdürü: Binbaşı Şemsettin Bey (TANER)

İstihbarat Şube Müdürü: Yüzbaşı İzzet Bey (AKSALUR)

Harekât Şube Zabitleri: Yüzbaşı Şahap Bey (GÜRLER), Yüzbaşı Muzaffer Bey (TUĞSAVUL), Yüzbaşı Yümnü Bey (ÜRESİN), Yüzbaşı Fevzi Bey (MENGÜÇ).

İstihbarat Şube Zabitleri: Yüzbaşı İzzet Bey (AKSALUR), Binbaşı Asım Bey (ALTUĞ), Yüzbaşı Kemâl Bey (ALTUĞ).

 

 

CEPHE VE ORDU KUMANDANLIKLARI İLE BUNLARA BAĞLI KOLORDULARIN BAĞLI BİRLİKLERİ

BATI CEPHESİ KUMANDANLIĞI

Batı Cephesi Kumandanı ve Karargâhı

Cephe Kumandanı: Mirliva İsmet Bey (İNÖNÜ)

Batı Cephesi Menzil Müfettişi: Miralay Kazım Bey (DİRİK)

Karargâh Zabitleri ve Şube Müdürleri

Erkan-ı Harbiye Reisi: Miralay Asım Bey (GÜNDÜZ)

Erkan-ı Harbiye Yarbaşkanı: Kaymakam Osman Zati Bey (KORAL)

Harekât Şube Müdürü: Kaymakam Tevfik Bey (BIYIKOĞLU)

İstihbarat Şube Müdürü: Binbaşı Tahsin Bey (ALAGÖZ)

Muamelat-ı Zatiye Şube Müdürü: Binbaşı Seyfettin Bey (AKKOÇ)

Menzil ve İkmal Şube Müdürü: Binbaşı Mehmet Nuri Bey (BERKÖZ)

Cephe Kumandanlığı İstihkâm Kumandanı: Miralay Ahmet Şükrü Bey

25’inci Topçu Alay Kumandanı: Binbaşı Vehpi Bey (KOCAGÜNEY)

BMM Muhf. Tabur Kumandanı: Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey (TEKÇE)

 

 

A-Kocaeli Grup Kumandanlığı (Kolordu seviyesinde) Kh. ve Birlikleri:

Grup Kumandanı: Miralay Halit Bey -Deli Halit- (KARSIALAN)

Grup Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Mehmet Hidayet Bey

18’inci Fırka Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Kaymakam Hulusi Bey (CONK)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı İsmail Hakkı Bey (ULUĞ)

-15’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Hüsnü Bey

-24’üncü Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Reşat Bey

Mürettep Süvari Fırkası Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Miralay Hacı Arif Bey (ÖRGÜÇ)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı Fehmi Bey (ATAKAN)

-33’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Edip Bey

-37’nci Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam Tahsin Bey

-38’inci Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam İhsan Bey

Yekûn: 2 fırkası (bir piyade ve bir süvari) ve bunlara bağlı: 2 piyade ve 3 süvari alaylı

B-5’inci Süvari Kolordu Kumandanlığı Kh. ve Birlikleri:

Kolordu Kumandanı: Mirliva Fahrettin Bey (ALTAY)

Kolordu Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Mehmet Şükrü Bey (KOÇAK)

Kolordu Kumandanı Yaverleri: Mülazım-ı evvel Fevzi (UÇANER) ve Muzaffer (GÖKSENİN) Bey’ler

Kolordu Harekât Şube Müdürü: Yüzbaşı Şükrü Bey (SÖKMENSÜER)

Kolordu İkmal-Tedarik Şube Müdürü: Yüzbaşı Feridun Bey (DİRİMTEKİN)

Kolordu İstihbarat Şube Müdürü: Yüzbaşı İhsan Bey (SONAKIN)

14’üncü Süvari Fırkası Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Kaymakam Mehmet Suphi Bey (KULA)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Muzaffer Bey (TUĞSAVUL)

-14’üncü Süvari Livası Kumandanı: Kaymakam Hüseyin Hüsnü Bey (ÜNSAL)

-3’üncü Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam Ferit Bey

-5’inci Süvari Alay Kumandanı: Yüzbaşı Esat Bey (AVCI

-54’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Hamit Bey (DOĞRUER)

-34’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı İbrahim Muzaffer Bey

 

1’inci Süvari Fırkası Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Miralay Mürsel Bey (BAKÜ)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Kemâl Bey (BALIKESİR)

-1’inci Süvari Livası Kumandanı: Miralay Cemil Bey

-21’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Emin Hüsnü Bey

-14’üncü Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam Salih Zeki Bey (SERTİN)

-11’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Ali Rıza Bey (ÜLGENAP)

-10’uncu Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam İsmail Hakkı Bey

2’nci Süvari Fırkası Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Kaymakam Mehmet Zeki Bey (SOYDEMİR)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı Tevfik (TOPÇU) ve Cevdet Bey’ler (BİLGİŞİN)

-2’nci Süvari Livası Kumandanı: Binbaşı Ahmet Kemal Bey

-20’nci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Kâzım Bey

-13’üncü Süvari Alay Kumandanı: Yüzbaşı Galip Bey ve ardından: Binbaşı Atıf Bey (ESENBEL) Not: Yzb. Galip Bey 28.08.1922 tarihinde Dumlupınar Ulucak Köyü mevkiinde şehit düşmüştür.

-4’üncü Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Ali Reşat Bey

Yekûn: 3 fırkası (süvari) ve bunlara bağlı: 2 süvari livası ve 12 süvari alaylı

1’İNCİ ORDU KUMANDANLIĞI

Ordu Kumandanı ve Karargâhı

Ordu Kumandanı: Mirliva-Sakallı- Nurettin Bey (SAKALLI)

Karargâh Zabitleri ve Şube Müdürleri

Ordu Erkan-ı Harbiyye Reisi: Miralay Mehmet Emin Bey (KORAL)

Ordu Erkan-ı Harbiyye Yarbaşkanı: Kaymakam Sabit Bey (NOYAN)

Harekât Şube Müdürü: Binbaşı Cemal Tahir Bey (TANER)

İstihbarat Şube Müdürü: Binbaşı Faruk Bey (MİRGÜN)

Ordu Topçu Müfettişi: Kaymakam Kemal Bey (DOĞAN)

Ordu İstihkâm Müfettişi: Kaymakam Keramettin Bey (KOCAMAN)

Ordu Menzil Mıntıka Müfettişi: Kaymakam Abdi Bey (PANDIR)

Ordu Menzil Müfettişi: Miralay Şakir Bey (GÜLEŞ)

 

1’inci Ordu Kumandanlığına Bağlı Kolordular ve Kolorduların Emrindeki Birlikler

A-1’inci Kolordu Kumandanlığı Kh. ve Birlikleri:

Kolordu Kumandanı: Miralay İzzettin Bey (ÇALIŞLAR)

Kolordu Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Muharrem Mazlum Bey (İSKORA)

8’inci Süvari Fırkası Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Kaymakam İbrahim Bey (ÇOLAK)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Yüzbaşı Hasan Rıza Bey (GÜNAY)

-27’nci Süvari Alay Kumandanı: Kaymakam Mehmet Cemal Bey ve yardımcısı: Binbaşı Hüseyin Avni Bey (ÇİRPİLİ)

-28’inci Süvari Alay Kumandanı: Binbaşı Hüsnü Bey (AYKUT)

8’inci (Piyade) Fırka Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Miralay Kazım Bey (SEVÜTEKİN)

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Ömer Suphi Bey (ATALAY)

-Liva Kumandanı: Kaymakam Mehmet Şevket Bey

-8’inci Topçu Alay Kumandanı: Kaymakam Zekeriya Bey

-131’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Ahmet Hakkı Bey

-135’inci Piyade Alay Kumandanı: Kaymakam Müfit Bey (ÖZDEŞ)

-189’uncu Piyade Alay Kumandanı: Binbaşı Avni Bey

57’nci Fırka Kumandanlığı

Fırka Kumandanı: Miralay Reşat Bey (ÇİĞİLTEPE)

Not: Miralay Reşat BEY 27.08.1922 tarihinde kendisine hedef verilen mevkii emredilen saatte alamadığı için intihar etmiştir. Yerine Miralay Hacı İbrahim Bey vekâleten görevlendirilmiştir.

Fırka Erkan-ı Harbiyye Reisi: Binbaşı Şemsettin Bey (ERKUŞ)

DEVAMI YARIN